Veelgestelde vragen - FAQ

De industrie staat vol van begrippen en zijn niet altijd even bekend zijn. Deze lijst dient als CNC Wiki zodat u altijd de betekenis van de gebruikte begrippen kunt opzoeken.

Mist u een begrip? Of heeft u een vraag waar u graag antwoord op wilt hebben? Stuur ons dan een mail via het contactfomulier.

CNC & Verspanen

CNC staat voor Computer Numerical Control: de computergestuurde aansturing van bewerkingsmachines. In plaats van dat een machinist elke beweging handmatig uitvoert, stuurt een programma de machine tot op de honderdste millimeter nauwkeurig aan. Dat is precies waarom CNC de standaard is voor series waarbij elk onderdeel identiek moet zijn — van de eerste tot de honderdduizendste.
Verspanen is de verzamelnaam voor bewerkingen waarbij materiaal gericht wordt weggenomen om de gewenste vorm te krijgen — denk aan draaien, frezen en boren. Het is de basis van bijna al het metaal- en kunststofwerk dat wij produceren.
Verspaningstechniek vraagt om absolute precisie, en die precisie is alleen te garanderen met de juiste combinatie van machinepark, meetkamer en ervaring. Let bij de keuze op certificering (zoals ISO 9001:2015), op ervaring met uw materiaal en series, en op referenties bij vergelijkbare bedrijven. Draaiwerk van Marvo komt bijvoorbeeld terecht in producten van ASML, KTM en Thales; bedrijven die geen ruimte hebben voor variatie in kwaliteit. 
Voor grote series is de belangrijkste vraag niet “kan het precies”, maar “blijft het precies, order na order”. CNC-verspaning maakt dat mogelijk: eenmaal geprogrammeerd, herhaalt de machine dezelfde bewerking duizenden keren met dezelfde tolerantie. Dat is de basis van leverbetrouwbaarheid — geen steekproef die toevallig goed uitpakt, maar een proces dat consistent goed is.
Vrijwel elke industrie die met precisieonderdelen werkt vertrouwt op verspaning: mechanical engineering, automotive, aviation, medical en agro-food, om er een paar te noemen. Bij Marvo zien we die diversiteit dagelijks terug in de series die door onze hal gaan.

De draaibank is geen recente uitvinding — de oudste afbeeldingen van draaiwerk dateren al van vóór onze jaartelling, bij de oude Egyptenaren. Het principe (materiaal ronddraaien terwijl een gereedschap het bewerkt) is dus eeuwenoud; wat veranderd is, is de precisie en snelheid die de computeraansturing daaraan heeft toegevoegd.

Voordat een bewerking start, wordt een aantal parameters vastgelegd: snijsnelheid, toevoer, draaisnelheid, gereedschapskeuze en koeling, afgestemd op het materiaal en de gewenste tolerantie. Deze instelling bepaalt het verschil tussen “het past net” en “het past altijd”, en is precies het werk van een ervaren machine-insteller.

Een aanzicht is wat u van een onderdeel ziet als u er vanuit één bepaalde richting naar kijkt. Bijvoorbeeld van boven, van voren of van opzij. Technische tekeningen gebruiken meerdere aanzichten om een 3D-vorm eenduidig op papier vast te leggen.

Een doorsnede toont wat u zou zien als u een onderdeel virtueel doorsnijdt. Handig om inwendige vormen, gaten of wanddiktes zichtbaar te maken die in een normaal aanzicht verborgen blijven. Op tekeningen gebruiken we dit om bijvoorbeeld interne boringen ondubbelzinnig te specificeren.

(CNC) Technieken

Bij draaien draait het werkstuk zelf rond, terwijl een vast gereedschap materiaal wegneemt. Dit is de basistechniek voor ronde producten: assen, bussen, pennen, en de kern van waar Marvo om bekend staat.

Langdraaien is een vorm van automatisch draaien die zich leent voor series van zeer nauwkeurige, vaak slanke producten. Het werkstuk wordt tijdens de bewerking extra ondersteund, wat trillingen voorkomt. Het is essentieel bij lange, dunne onderdelen waar de tolerantie nauw is.

Automatendraaiwerk is het bewerken van metaal of harde kunststoffen op automatische draaibanken, zonder dat er voor elk onderdeel handmatig ingegrepen hoeft te worden. Dit maakt het geschikt voor de grote series waar wij ons op richten: eenmaal ingesteld, draait het proces zelfstandig door.

Bij frezen draait juist het gereedschap (de frees) terwijl het werkstuk vaststaat. Zo ontstaan vlakke oppervlakken, sleuven, gaten en andere vormen die met draaien alleen niet te maken zijn. Bij Marvo gebeurt dat op de draaibank zelf: met aangedreven gereedschap boren, frezen en tappen we tijdens het draaien, zodat een onderdeel op één machine de volledige vorm krijgt.

Boren is een verspanende techniek waarbij een boor een rond gat in het materiaal maakt. Simpel in principe, maar bij nauwe toleranties en harde materialen bepaalt de juiste boor, snelheid en koeling of het gat exact op maat en recht blijft.

Kotteren is het omgekeerde van boren met een vaste boor: het werkstuk staat stil en het gereedschap draait rond, waarmee bestaande gaten nauwkeuriger op maat en concentrisch gemaakt worden. Dit gebruiken we wanneer een boorgat een tolerantie moet halen die boren alleen niet kan garanderen.

Vonkverspanen (EDM) is een niet-traditionele techniek waarbij een elektrode elektrische vonken gebruikt om materiaal weg te branden in plaats van weg te snijden. Dit is bruikbaar bij zeer harde materialen of complexe vormen waar regulier verspanen tegen zijn grenzen aanloopt.

Schroefdraad is de spiraalvormige groef op een bout of in een moer, die zorgt dat twee onderdelen op een gecontroleerde manier aan elkaar bevestigd of juist losgemaakt kunnen worden. Draadspecificaties (type, spoed, richting) leggen we vast conform de tekening, zodat onderdelen van verschillende leveranciers of series altijd op elkaar passen.

Metalen & materialen

Aluminium is een licht, buigzaam en goed geleidend metaal, bekend om zijn gunstige gewicht-sterkteverhouding. Voor onderdelen waar gewicht telt — zonder dat sterkte of corrosiebestendigheid mag inleveren — is het vaak de eerste keuze.
RVS, in de volksmond ook wel roestvrij staal genoemd, is staal met een toevoeging (met name chroom) die het bestand maakt tegen roest en corrosie. Waar onderdelen worden blootgesteld aan vocht, chemicaliën of hoge hygiëne-eisen (denk aan medical en agro-food) is RVS vaak de logische keuze.

Titanium is een grijs metaal dat sterk, licht én corrosiebestendig is; een combinatie die maar weinig materialen bieden. Het is wel lastiger te verspanen dan staal of aluminium, wat vraagt om de juiste ervaring en gereedschapskeuze; iets waar we bij Marvo specifiek rekening mee houden bij titanium-opdrachten.

Messing is een legering van koper en zink, al eeuwenlang gebruikt vanwege de goede bewerkbaarheid en mooie afwerking. Het materiaal wordt onder meer gekozen voor onderdelen waar precisie samengaat met een representatieve uitstraling.

Staal is een legering van ijzer met een beperkt koolstofgehalte (minder dan 2%). Het is een van de meest veelzijdige materialen in de verspaning, met legeringen en behandelingen die de sterkte, hardheid of slijtvastheid verder kunnen afstemmen op de toepassing.

Machines, software & vakmensen

Een draaibank is de machine waarmee draaiwerk wordt uitgevoerd: het werkstuk draait, terwijl een gereedschap materiaal wegneemt tot de gewenste vorm ontstaat. De basis van vrijwel al ons draaiwerk begint hier.

Dit zijn draaibanken waarbij een computerprogramma de gereedschapsbewegingen aanstuurt in plaats van een machinist die handmatig bijstuurt. Dat maakt het mogelijk om dezelfde bewerking honderden of duizenden keren identiek te herhalen; de basis van voorspelbare serieproductie.

Voor grotere aantallen bij schroeven, moeren en vergelijkbare onderdelen, gebruiken we automatische draaibanken die met minimale tussenkomst grote volumes produceren. Dit is precies het type productie waar Marvo zich op heeft toegelegd: series van 500 tot 100.000+ stuks, met een constante kwaliteit van het eerste tot het laatste stuk.

CAD (Computer Aided Design) is de software waarmee een product digitaal wordt ontworpen voordat het wordt gemaakt. Dit ontwerp vormt de basis voor de hele verdere productie — van maakbaarheidscheck tot CAM-programmering.

CAM (Computer Aided Manufacturing) vertaalt een CAD-ontwerp naar de instructies die een CNC-machine daadwerkelijk kan uitvoeren. Waar CAD het “wat” vastlegt, bepaalt CAM het “hoe” — de bewerkingsstrategie, gereedschapspaden en snijparameters.

Hydrauliek en pneumatiek zijn twee manieren om machines of onderdelen daarvan in beweging te brengen. Dat gebeurt et met vloeistof onder druk, respectievelijk met perslucht. Beide systemen komen terug in machine-aansturing en in de spanmechanismen die werkstukken tijdens bewerking vasthouden.

Een CNC-machine heeft weinig menselijke tussenkomst nodig zodra deze goed is ingesteld. Maar dat “goed instellen” is precies het vakwerk waar alles om draait. De insteller bepaalt gereedschap, parameters en controles zodat de machine niet alleen het eerste onderdeel goed maakt, maar ook het duizendste. Dat is het verschil tussen een machine die kán produceren en een proces dat betrouwbaar produceert.